2026 yılının temel mesajı: “Yaşanmış Deneyimler Duyulsun: Gerçek Sesler, Gerçek Değişim”
Her yıl 10 Ekim’de anılan Dünya Ruh Sağlığı Günü, ruh sağlığının önemine dikkat çekmek, ruhsal sorunlarla yaşayan bireylere yönelik önyargı ve ayrımcılıkla mücadele etmek ve ihtiyaç duyan herkesin uygun desteğe erişmesini teşvik etmek amacıyla önemli bir farkındalık günüdür.
Dünya Ruh Sağlığı Federasyonu tarafından belirlenen 2026 yılı teması, “Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change” (Yaşanmış Deneyimler Duyulsun: Gerçek Sesler, Gerçek Değişim) olarak açıklanmıştır. Tema, ruh sağlığı sorunlarını bizzat yaşamış bireylerin deneyimlerinin yalnızca dinlenmesiyle yetinilmemesi gerektiğini; bu deneyimlerin ruh sağlığı politikalarının, hizmetlerinin ve uygulamalarının geliştirilmesine de katkı sağlaması gerektiğini vurgulamaktadır.
Yaşanmış Deneyimler Neden Önemlidir?
Ruhsal sorunlarla yaşayan veya geçmişte bu sorunları yaşamış bireyler, ihtiyaçlarını karşılamak, destek arama süreçlerini yürütmek ve hizmetlere erişirken karşılaştıkları güçlükleri doğrudan deneyimlemektedir. Bu deneyimler, bilimsel bilgi ve mesleki uzmanlığı tamamlayan önemli bir bilgi kaynağıdır.
Dünya Sağlık Örgütünün Mental Health Atlas 2024 verilerine göre, ülkelerin yalnızca %45’i ruh sağlığı hizmetlerinin planlanması, sunulması veya izlenmesinde yaşanmış deneyime sahip bireyler ile aile ve bakım veren gruplarıyla sürekli iş birliği yürüttüğünü bildirmiştir.
Bu veri, ruh sağlığı hizmetlerinin geliştirilmesinde bireylerin deneyimlerine daha fazla yer verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Anlamlı katılım; bireylerin görüşlerinin alınmasının ötesine geçerek karar süreçlerine katılmalarını, hizmetlerin tasarımına katkı sunmalarını ve uygulamaların sonuçlarının değerlendirilmesinde söz sahibi olmalarını içerir.
2026 yılı teması, ruh sağlığı hizmetlerinin bireylerin ihtiyaçlarına duyarlı, hak temelli, erişilebilir ve kişi merkezli biçimde geliştirilmesi için “Onlar hakkında değil, onlarla birlikte karar verelim.” anlayışını öne çıkarmaktadır.
Ruh Sağlığı Küresel Bir Önceliktir
Ruhsal sorunların erken fark edilmesi, uygun değerlendirme ve desteğe zamanında ulaşılmasıyla bakımın sürekliliğinin sağlanması, bireylerin yaşam kalitesinin korunması açısından önem taşımaktadır. Ruh sağlığı hizmetlerinin koruyucu ve önleyici çalışmaları, psikososyal desteği, sosyal katılımı ve toplum temelli hizmetleri de kapsaması gerekmektedir.
Ruhsal sorunlarla yaşayan bireyler, yaşadıkları güçlüklerin yanı sıra damgalanma, ayrımcılık ve sosyal dışlanmayla da karşılaşabilmektedir. Bu durum, kişilerin yardım aramasını geciktirebilir ve toplumsal yaşama katılımını zorlaştırabilir. Ruh sağlığı okuryazarlığının artırılması, yanlış inanışların ve önyargıların azaltılması, mahremiyetin korunması ve bireylerin haklarına saygı gösterilmesi bu nedenle büyük önem taşımaktadır.
Ruh Sağlığını Korumak İçin Neler Yapabiliriz?
Ruh sağlığını desteklemek, günlük yaşamda uygulanabilecek bireysel ve toplumsal yaklaşımlarla mümkündür. Her bireyin ihtiyaçları farklı olmakla birlikte aşağıdaki adımlar ruhsal iyilik hâlinin desteklenmesine katkı sağlayabilir:
· Birbirimizi dinleyelim: İnsanların duygu ve düşüncelerini yargılamadan ifade edebilecekleri güvenli iletişim ortamları oluşturalım.
· Önyargılardan uzak duralım: Ruhsal sorunları bir zayıflık ya da kişisel başarısızlık olarak değerlendirmeyelim.
· Yardım istemeyi destekleyelim: Gerektiğinde profesyonel destek almanın sağlıklı ve sorumlu bir adım olduğunu hatırlayalım.
· Sosyal bağlarımızı güçlendirelim: Aile, arkadaşlık ve toplumsal dayanışma ilişkilerimizi destekleyelim.
· Dijital yaşamda dengeyi koruyalım: Ekran süresini, dinlenme ihtiyacını ve yüz yüze iletişimi gözetelim.
· Mahremiyete saygı gösterelim: Başkalarının ruh sağlığına ilişkin deneyimlerini izinsiz paylaşmayalım.
· Deneyimlere söz hakkı tanıyalım: Ruh sağlığı hizmetlerinden yararlanan bireylerin görüşlerinin karar ve uygulamalara yansımasını destekleyelim.
Bu adımlar, gerektiğinde uzman desteğinin yerini tutmaz; ancak daha anlayışlı, destekleyici ve kapsayıcı bir toplumsal ortamın oluşmasına katkı sağlayabilir.
Gençlerin Sorumluluğu
Üniversiteler, bilimsel bilgi üretmenin yanı sıra bireysel ve toplumsal iyilik hâlini destekleyen, farkındalık geliştiren ve toplumsal sorunlara çözüm arayan kurumlardır. Üniversite yaşamında akademik sorumluluklar, sınavlar, gelecek kaygısı, sosyal ilişkiler ve değişen yaşam koşulları öğrencilerin ruhsal iyilik hâlini etkileyebilmektedir.
Gençlerin;
· arkadaşlarının duygu ve ihtiyaçlarına karşı duyarlı olması,
· zorlayıcı yaşam deneyimleri karşısında gerektiğinde profesyonel desteğe yönelmesi,
· ruh sağlığına ilişkin yanlış bilgilerin ve damgalayıcı ifadelerin yayılmasına karşı duyarlı davranması,
· gönüllülük, akran dayanışması ve toplumsal sorumluluk faaliyetlerine katılması,
· kişisel sınırları ve mahremiyeti gözetmesi,
daha kapsayıcı ve dayanışmacı bir üniversite ortamının gelişmesine katkı sağlayacaktır.
Kastamonu Üniversitesi olarak bilimsel bilgi ile toplumsal faydayı buluşturmayı, sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda farkındalık çalışmalarını desteklemeyi ve bireylerin yaşam kalitesini gözeten bir toplumsal anlayışın gelişmesine katkıda bulunmayı önemsiyoruz.
Unutmayalım: Yardım istemek bir zayıflık değil, iyilik hâlini desteklemek için atılmış önemli bir adımdır.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile İlişkisi
Dünya Ruh Sağlığı Günü, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile doğrudan ilişkilidir:
· SKA 3 – Sağlık ve Kaliteli Yaşam: Ruh sağlığının korunması, ruhsal sorunların önlenmesi ve uygun desteğe erişimin güçlendirilmesi.
· SKA 10 – Eşitsizliklerin Azaltılması: Ruh sağlığı hizmetlerine erişimde karşılaşılan sosyal ve ekonomik engellerin azaltılması.
Sürdürülebilirlik Koordinatörlüğü Mesajı
Dünya Ruh Sağlığı Günü, ruh sağlığının genel sağlığın ayrılmaz bir parçası olduğunu ve her bireyin deneyiminin dikkate alınmayı hak ettiğini hatırlatmaktadır. İnsanları yalnızca yaşadıkları güçlükler üzerinden değerlendirmek yerine onları dinlemek, anlamaya çalışmak ve karar süreçlerine katılımlarını desteklemek daha duyarlı bir toplumun temelini oluşturur.
Kastamonu Üniversitesi Sürdürülebilirlik Koordinatörlüğü olarak; sağlıklı, kapsayıcı, dayanışmacı ve sürdürülebilir bir toplumun oluşmasında ruhsal iyilik hâlinin, insan haklarına saygının ve toplumsal farkındalığın önemine inanıyoruz.
Bu özel gün vesilesiyle herkesi birbirini yargılamadan dinlemeye, ruh sağlığına ilişkin önyargılarla mücadele etmeye ve ihtiyaç duyan bireylerin uygun desteğe erişmesini desteklemeye davet ediyoruz.
Çünkü gerçek değişim, yalnızca sesleri duymakla değil, o sesleri kararlarımıza ve eylemlerimize yansıtmakla da mümkündür.
10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü farkındalıkla anılsın.
  |